دولت بهار (سايت قديم) : موازنه منفي به سبك احمدي‌نژاد
دوشنبه، 9 تیر 1399 - 09:48 کد خبر:489461
علي ابوطالبي


روز شنبه ۲۳ ژانويه ۲۰۱۶ برابر با سوم بهمن ۱۳۹۴، كمتر از يازده ماه پس از توافق هسته‌اي لوزان كه هواداران دولت بنفش را در مناطق مرفه‌نشين شهرهاي بزرگ ايران به رقاصي واداشت، حسن روحاني به‌عنوان ميزبان شي جين پينگ رئيس‌جمهور چين، تفاهمنامه‌اي را امضا كرد كه اينك پس از چهار سال و اندي، با موضع‌گيري قاطع محمود احمدي‌نژاد عليه آن، بار ديگر خبرساز شده است.

پايگاه اطلاع‌رساني بلومبرگ همان روز در يادداشتي به قلم گلنار متولي خبر داد ارزش اقتصادي اين قرارداد (كه به «موافقتنامه راهبردي بيست‌وپنج‌ساله ايران و چين» مشهور شد) بالغ بر ۶۰۰ميليارد دلار است، معادل بيش از ۱/۴ برابر توليد ناخالص داخلي ايران در سال مذكور.

پس از توافق هسته‌اي موسوم به برجام كه اينك جز تشييع‌جنازه‌اي مختصر، كاري در موردش نمي‌توان انجام داد، اين دومين توافقنامه ميان ايران و قدرت‌هاي خارجي است كه در طول رياست‌جمهوري حسن روحاني منعقد مي‌شود و محمود احمدي‌نژاد با آن مخالفت جدي مي‌كند.

اما چرا؟ آيا او صرفاً با محتواي اين قرارداد تجاري با چين، كه از مهم‌ترين شركاي تجاري ايران در دوران رياست‌جمهوري او نيز بود مخالف است؟ آيا او كه همين چند روز پيش در مصاحبه با يك شبكه تلويزيوني ايراني مستقر در ايالات متحده به‌شدت به برجام تاخته و آن را مغاير با منافع ملي ايران دانسته بود، مخالفت با تصميمات كلان دولت روحاني (تصميماتي كه بدون ترديد با چراغ سبز كليت نظام اتخاذ شده) را در چارچوب يك رقابت سياسي داخلي به‌منظور تدارك انتخابات رياست‌جمهوري ۱۴۰۰ ارزيابي مي‌كند؟

پاسخ منفي به اين دو پرسش را بايد در دو سطح داخلي و بين‌المللي جست‌وجو كرد.

محمود احمدي‌نژاد چنان‌كه پيش از اين بارها تأكيد كرده، جز رأي مردم سبب مشروعيتي براي قدرت سياسي قائل نيست. درواقع او برپايه باورش به دموكراتيسم انقلابي، نه‌فقط سلطه خارجي بر سرنوشت ملت‌ها را نفي مي‌كند بلكه سلطه اقليت داخلي صاحب «زر و زور» و آلوده به «تزوير» را هم مغاير با آرمان‌هايي مي‌داند كه ملت ايران با پيروزي انقلاب بهمن ۵۷ درصدد تحقق آن‌ها بود.

بر اين اساس، احمدي‌نژاد به همان اندازه كه خواهان توزيع برابر ثروت‌هاي طبيعي و ملي ميان آحاد مردم است، از توزيع قدرت سياسي نيز جانبداري مي‌كند؛ و تعيين سرنوشت ملت به دست خود ملت را امري فراتر از چند فقره «انتخابات» ميان داوطلبان دستچين‌شده توسط كانون اصلي قدرت در ايران مي‌داند.
تأكيد او بر بي‌اعتباري «توافق‌هايي كه دور از چشم ملت صورت گرفته» بر همين ديدگاه استوار است. تجربه تاريخي ملت ايران نشان مي‌دهد «محرمانگي» حتي اگر با بهترين نيت‌ها در دستوركار قرار گرفته باشد، فارغ از محتواي هرگونه مذاكره و توافق، عاقبت به ضرر ملت تمام شده است. تجربه تلخ مذاكرات «محرمانه» عمان پيش چشم ماست.

فرقي نمي‌كند توده مردم با چه نيت و استدلالي ناآگاه و نامحرم و نالايق تلقي شوند؛ هر زمان هيئت حاكمه طرح و برنامه‌اي را بدون آگاهي و موافقت و نظارت ملت پيش برده است، شاهد ذبح منافع ملي در پيشگاه اشرافيت‌سالاري و خاندان‌سالاري بوده‌ايم. و از آنجا كه محمود احمدي‌نژاد ملت ايران را مردماني رشيد مي‌داند كه به‌حق بايد حاكم بر سرنوشت خود باشند، بديهي است كه با هر تصميمي كه دور از چشم مردم و بدون پشتوانه رأي آزادانه مردم اتخاذ شود، مخالفت ورزد.

از سوي ديگر، مخالفت احمدي‌نژاد با «توافقنامه راهبردي» كذايي را بايد بر بستر نگاه كلان او به مناسبات حاكم بر جهان ما و روابط بين‌الملل فهم كرد.
درحالي‌كه او نه‌فقط در دوران رياست‌جمهوري‌اش بلكه پس از آن هم بارها بر «لزوم تغيير مديريت جهان» تأكيد كرده و سلطه امپرياليستي ايالات متحده بر شئون سياسي و اقتصادي و فرهنگي جهان را به چالش كشيده (در نظر داشته باشيم كه يكي از راهبردي‌ترين مخالفت‌هاي او با «نظم» كنوني حاكم بر جهان، جهانروايي دلار بدون پشتوانه است)، هرگز به سياست كلاسيك «نگاه به شرق» متوسل نشده است. درواقع احمدي‌نژاد با درس‌گرفتن از تجربه تاريخي ملي‌شدن صنعت نفت و به تأسي از رهبر نهضت ملي ايران، مرحوم دكتر محمد مصدق، سياست «موازنه منفي» را بهترين و كارآمدترين سياست خارجي براي شرايط كنوني ميهن ما تلقي مي‌كند. نگاه ويژه او به گسترش روابط سياسي و تجاري ايران با «جنوب جهاني» در دوران رياست‌جمهوري‌اش، منبعث از آرماني است كه او براي پايان‌دادن به استعمارنو و استثمارنو در قرن بيست‌ويكم دنبال مي‌كند:

اتحاد ملت‌هاي مستقل «جنوب» و ايستادگي در برابر نظمي كه «شمال» به آحاد بشر تحميل كرده است.

و از اين‌روست كه حذف ملت بزرگ ايران از فرايند اتخاذ تصميمات كلان و راهبردي را برنمي‌تابد. مشي سياسي او ترجمان اين اصل دموكراتيسم انقلابي است:

قدرت سياسي نيز مانند ثروت ملي، صاحب‌اختياري جز آحاد ملت ندارد.