تلکس دولت بهار :: هواداران دكتر محمود احمدي نژاد: عكسي كه عكاسش را كشت
دوشنبه، 27 مرداد 1393 - 21:29     کد خبر: 15770

دولت بهار: در دنيايي كه همه چيز خيلي زود فراموش مي‌شود، عكس‌ها سندي هستند كه با ثبت يك لحظه، راوي تاريخ مي‌شوند. لحظه كوتاهي كه در قاب كوچك عكاس‌ها ثبت مي‌شود، آن‌قدر قدرتمند است كه مي‌تواند خشم، زيبايي، ظلم، مهر، اميد و اندوه نهفته در دورن خود را به چشم‌هايي كه نظاره‌گر آن هستند، منتقل كند و حتي گاه به مرگ خالق خود منجر شود.

به گزارش خبرنگار بخش هنرهاي تجسمي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، در ايران روز «عكاس» يا «عكاسي» نداريم، اما در تقويم بسياري از كشورهاي دنيا روز 19 اگست (28 مرداد) روز عكاسي نامگذاري شده است.

 

 

لوئي داگر و عكسي كه ثبت كرد

 

وقتي لوئي داگر، عكاس فرانسوي، در سال 1837 ميلادي موفق شد به فناوري ثبت تصوير بر روي صفحه نقره‌اي دست پيدا كند، دولت فرانسه روز 19 اگست 1839 يك گردهمايي در پاريس به راه انداخت و عكاسي را به عنوان هديه‌اي رايگان براي همه مردم دنيا معرفي كرد. حالا 175 سال از آن روز مي‌گذرد و عكاسي نه تنها يك فن و هنر است، بلكه به رسانه‌اي قوي در دنياي سرعت و خبر تبديل شده است.

 

از آن دوره به بعد عكس ابزار قدرتمندي شد براي تاثيرگذاري و رساندن پيام. عكاسي ديگر فقط ثبت يك تصوير نبود، بلكه دنيايي بود كه سال‌ها به حيات خود ادامه مي‌داد. برخي از عكس‌ها معروف شدند، روي سرنوشت آدم‌ها و اتفاقات تاثير گذاشتند و زندگي عكاسان‌شان را دگرگون كردند.

 

وينستون چرچيل بدون سيگار معروف

 

 

يوسف كارش و پرتره معروفش از چرچيل

 

عكاس‌ها گاهي با هوشمندي‌شان در يك لحظه تصويري خلق مي‌كنند كه تا سال‌ها جاودانه مي‌شود. «يوسف كارش»، عكاس ارمني، يك روز وقتي مي‌خواست از وينستون چرچيل عكاسي كند، جرئت مي‌كند و مي‌دود سيگار را از دهان چرچيل برمي‌دارد و از چهره جاخورده نخست وزير عكس مي‌گيرد. تصويري كه بعدها تبديل مي‌شود به نماد «عزم راسخ بريتانيا براي رويارويي با آلمان نازي»!

 

كارش گفته بود:«درون هر مرد و زني رازي نهفته‌ است و من به عنوان يك عكاس وظيفه دارم تا اين را در لحظه‌اي كه عكس مي‌گيرم فاش كنم.»

 

چشم‌هايي كه تغيير نكردند

 

 

استيو مك كري عكاس دختر افغان

 

دختري كه تصويرش روي مجله نشنال جئوگرافيك چاپ شد، دنيا را با چشم‌هايش جادو كرد. اين عكس را استيو مك كري از يك دختربچه افغان در يكي از اردوگاه‌هاي پناهندگان بمباران افغانستان در زمان حمله نيروهاي شوروي سابق گرفت. او با اين عكس مدال طلاي مسابقه «روبرت كاپا» را گرفت.

 

بازتاب‌ها و تاثيرگذاري اين عكس به حدي بود كه مك‌ كري تصميم گرفت سوژه عكاسي‌اش را پس از سال‌ها دوباره پيدا كند و از سرنوشت او آگاهي پيدا كند. 15 سال بعد از گرفتن عكس اول، وقتي دخترك به زني 30 ساله تبديل شده بود، مك كري او را در يكي از مناطق دورافتاده افغانستان پيدا كرد و دوباره از او عكس گرفت. صورت دختر شكسته شده بود، اما چشم‌ها همان چشم‌ها بود.

 

مردي كه جلوي تانك‌ها ايستاد

 

 

جف وايدنر و ثبت رويارويي يك مرد با تانك‌ها

 

«اولين چيزي كه به فكرم آمد اين بود كه از اين مرد عكس بگيرم، ولي همزمان مثل بسياري ديگر دچار شوك شده بودم. تصور مي‌كردم كه او را بلافاصله خواهند كشت، ولي اين اتفاق نيفتاد. براي همين تصميم گرفتم از لنز قوي‌تري استفاده كنم، چون از صحنه خيلي دور بودم. برداشتن اين عكس برايم تجربه‌اي غيرقابل باور بود.»

 

اين جمله‌ها را جف وايدنر، عكاس آمريكايي حاضر در جريان اعتراضات سال 1989 دانشجويان در ميدان تيان‌آن‌من چين، گفته است. عكسي كه او از حضور يك مرد در جلوي تانك‌هاي ارتش گرفت به نماد سركوب جنبش آزادي‌خواهي تبديل شد.

 

وايدنر همچنين گفته است:«اين عكس زندگي مرا تغيير داد؛ وقتي در بيستمين سالگرد رويدادهاي ميدان تيان‌آن‌من به سفارش بي بي سي به پكن رفتم تا يك مستند تهيه كنم، با همسرم آشنا شدم!»

 

ثبت لحظه مرگ بدون نگاه

 

 

رابرت كاپا يكي از عكس‌هاي جنجالي قرن بيستم را گرفت

 

عكسي كه رابرت كاپا، عكاس، فتوژورناليست و يكي از مؤسسان آژانس بين‌المللي عكس «مگنوم»، در سال 1936 از لحظه كشته شدن يك سرباز در جنگ داخلي اسپانيا گرفت، يكي از جنجالي‌ترين عكس‌هاي قرن بيستم است. عكسي كه هم براي كاپا شهرت و آبرو خريد و هم به دليل انتشار شايعه‌هايي مبني بر ساختگي بودن عكس، او را در مظان اتهام قرار داد و بازتاب‌هاي مختلفي را در پي داشت.

 

نكته جالب در مورد عكس اين است كه كاپا آن را بدون نگاه كردن به سوژه و در حالي كه دوربين را بالاي سرش گرفته، انداخته است. رابرت كاپا در 40 سالگي در حالي كه هنوز دوربينش را در دست داشت، در ويتنام بر اثر انفجار مين كشته شد.

 

سرنوشت يك جنگ در دست‌هاي عكاس

 

 

عكس ادي آدامز بر روند جنگ ويتنام تاثير گذاشت

 

گاهي يك عكس و ثبت يك لحظه از زندگي آدم‌هاي درگير يك اتفاق، مي‌تواند آن‌قدر مهم باشد كه بر روند يك جنگ هم تاثير بگذارد. اِدي آدامز، خبرنگار و عكاس خبرگزاري اسوشيتدپرس و مجله تايم، به خاطر عكس معروفي كه سال 1968 از اعدام يك ويت كنگ در خلال جنگ ويتنام گرفت، توانست بر روند اين جنگ تاثير بگذارد.

 

اين عكس برنده جايزه پوليتزر و جايزه ورلد پرس شد.

 

سندي براي ديوانگي بشر

 

 

عكس‌هايي از بمباران ناكازاكي و هيروشيما

 

عكس‌هايي هم هستند كه توسط عكاساني ناشناس، رهگذران در حال عبور و افراد گمنام و عادي از بزرگترين اتفاقات قرن به ثبت مي‌رسند كه بعدها سندي مي‌شوند بر ديوانگي بشر. مثل اولين تصاويري كه از آسمان ابري ناكازاكي پس از پرتاب بمب در آگوست 1945 گرفته شد. بمبي كه 150 هزار نفر را به كام مرگ كشيد. يا عكس‌هايي كه از شهر ويران هيروشيما پس از اصابت بمب گرفته شد و عمق فاجعه را نشان مي‌داد.

 

خاطره ميليوني با يك منظره سرسبز

 

 

چاك اوريير و عكس معروفش

 

چاك اوريير، عكاس نشنال جئوگرافيك، وقتي سال 2003 در جاده روستاي سونوماي كاليفرنيا رانندگي مي‌كرد، عكسي از منظره زيباي اطراف، آسمان آبي و زمين سرسبز اين روستا گرفت كه به عنوان پس زمينه ويندوز مايكروسافت از آن استفاده شد. عكسي كه ميليون‌ها نفر در دنيا آن را ديده‌اند ولي عكاسش را نمي‌شناسند و نمي‌دانند منظره‌اي كه مي‌بينند واقعي است يا نه.

 

عكسي كه عكاسش را كشت

 

 

كوين كارتر با عكسي كه گرفت افسرده شد و خودكشي كرد

 

دنياي عكس و عكاسي پر از اتفاقات پيش‌بيني نشده است. شايد وقتي عكاس يك لحظه را ثبت مي‌كند، نمي‌داند همين تصوير ثبت شده چه تاثيري بر خودش، آدم‌ها و دنيا خواهد گذاشت. پيش آمده است كه يك عكس و تبعات آن به حدي تاثيرگذار بوده كه عكاسش را مجبور به خودكشي كرده است.

 

«كودك و لاشخور» عكسي است كه در سال ۱۹۹۳ توسط كوين كاتر ثبت شد و با انتشار در نيويورك تايمز، دنيا را تكان داد. دختربچه گرسنه‌اي كه راه زيادي تا مرگ ندارد و لاشخوري كه در انتظار دريدن اوست. اين عكس برنده جايزه پوليتزر عكاسي شد و نام كارتر را بر سر زبان‌ها انداخت، اما او كه از حاشيه‌ها و انتقادات مربوط به اين عكس به تنگ آمده بود خودكشي كرد و در يادداشتي كه به جا گذاشته، نوشته بود:

 

«من افسرده و نااميد بودم... بدون تلفن... بدون پول براي پرداخت اجاره... بدون پول براي حمايت از كودكان... بدون پول براي پرداخت بدهي... بدون پول!!... ذهن من با خاطرات زنده‌اي از خشم و درد و كشتار و اجساد روي هم تلنبار شده و خانه‌هاي خالي از سكنه و كودكان گرسنه و رنجور انباشته شده‌ است....»

 

اين عكس‌ها تنها تعداد كمي از تصاوير مهمي هستند كه دنيا را مسحور خود كرده‌اند. هنوز هم عكس‌ها با قدرتي بيشتر از گذشته و با ظهور اينترنت و شبكه‌هاي اجتماعي به تاثيرگذاري‌شان ادامه مي‌دهند. هنوز هم كودكاني در غزه زندگي مي‌كنند كه رنج‌هايشان سوژه عكاسان خبري و اجتماعي دنياست.

 

عكسي كه نادار از ناصرالدين شاه گرفت

تحفه فرنگ در دست‌هاي ناصرالدين شاه

 

 

 

ايران هم پس از اختراع عكاسي از اين تحفه فرنگ بي‌نصيب نماند. اولين دستگاه‌هاي عكسبرداري به دستور محمدشاه از روسيه و انگلستان وارد ايران شد. در همان دوران پاي عكاسان خارجي هم به ايران باز شد و زندگي، پوشش و روابط اجتماعي مردم و حتي تفريحات آن‌ها در قاب دوربين آن‌ها به ثبت رسيد.

 

با اين همه در دوران ناصرالدين شاه بود كه هنر عكاسي شكوفا شد. شاه قاجار عكاس‌باشي مخصوص داشت كه از سفرها و مراسم‌هايش عكس مي‌گرفت. ناصرالدين شاه شيفته عكاسي بود. خودش دوربين برمي‌داشت و از خانواده و اطرافيانش عكس مي‌گرفت. در حياط كاخ گلستان، تالار آينه و پله‌هاي تخت طاووس مي‌ايستاد و عكاس‌ها از او عكس مي‌گرفتند. يك بار هم جلوي دوربين نادار فرانسوي، عكاس معروف پرتره، نشست و يكي از معروف‌ترين پرتره‌هايش به ثبت رسيد.

 

چرا روز عكاس نداريم؟

 

عكسي از كاوه گلستان در روزهاي انقلاب

ايران هم عكاساني داشته است كه در دنيا شناخته شده‌اند و سال‌هاي بسياري از عمر خود را در راه ثبت حقيقت گذرانده‌اند. برخي از آن‌ها با حضور در مسابقات مهم عكاسي، جايزه‌هاي معتبر گرفته‌اند و دنيا را با قاب‌هايشان به تحسين واداشته‌اند.

 

 

 

كاوه گلستان مي‌گفت:«من مي‌خواهم صحنه‌هايي را به تو نشان دهم كه مثل سيلي به صورتت بخورد و امنيت تو را خدشه‌دار كند و به خطر بيندازد. مي‌تواني نگاه نكني، مي‌تواني خاموش كني، مي‌تواني هويت خود را پنهان كني، مثل قاتل‌ها، اما نمي‌تواني جلوي حقيقت را بگيري، هيچ كس نمي‌تواند.»

 

عكسي از كاظم اخوان، عكاس ربوده شده ايراني

او بعد از ثبت هزاران فريم عكس از انقلاب و جنگ و خلق مجموعه‌هاي «شهر نو»، «كارگران» و «مجنون» وقتي براي انجام مأموريت تصويربرداري در خط مقدم جنگ به ۱۳۰ كيلومتري كركوك در منطقه سليمانيه رفته بود، بر اثر انفجار مين كشته شد.

 

 

 

آذر ماه 1384 بود كه حسن قريب، عليرضا برادران، سيد مهدي ‌ميرافضلي، محمد كربلايي‌احمد و رسول كاظم‌نژاد در سقوط هواپيماي C-130 از دنيا رفتند. كاظم اخوان عكاس ايراني هم تابستان 1361 همراه ديپلمات‌ها در لبنان ربوده شد.

 

هنوز هم عكاسان زيادي هستند كه تاريخ را در قاب دوربين‌هايشان ثبت مي‌كنند، اما هنوز هم در ايران روز عكاس نداريم.

 


برگشت به تلکس خبرها