دولت بهار (سايت قديم) : بومرنگ جرج فلويد
سه شنبه، 20 خرداد 1399 - 06:23 کد خبر:489183
دكتر اسلام ذوالقدرپور


در جهاني كه مبتني بر فناوري‌هاي پيشرفته ارتباطي Ùˆ برقراري ارتباط آني Ùˆ فوري شهروندان سراسر جهان به صورت مستقيم Ùˆ همزمان بوده Ùˆ نام دهكده جهاني را به خود اختصاص داده است، هر سياستي مي‌تواند به سرعت تغيير مسير داده Ùˆ با چرخش‌هاي ناگهاني Ùˆ يا آرام در نهايت به سوي خلاف مسير اوليه خود بازگردد Ùˆ سياستگذاران اين سياست را نيز غافلگير نموده Ùˆ متضرر نمايد.

سياستگذاران خوش‌باور Ùˆ خيال‌پردازي كه در بيشتر كشورهاي جهان Ùˆ حتي كشورهاي پيشرفته Ùˆ ابرقدرت جهاني حضور دارند، در فعاليت سياستگذاري خود همواره سعي دارند تا سياست‌هايي به كار گيرند كه منافع خود Ùˆ دوستان‌شان را برآورده ساخته، رقيبان Ùˆ دشمنان را تهديد يا متضرر سازد. اما در بسياري از موارد، اين سياستگذاري‌ها در نهايت به زيان سياستگذاران اوليه خود منتهي مي‌شوند.

سياستگذاري‌هاي خارجي Ùˆ اجتماعي كه بيشتر مبتني بر افزايش توان Ùˆ ظرفيت دخالت نرم در ساير كشورهاي جهان است، يكي از مهم‌ترين ابعاد سياستگذاري عمومي دولت‌هاي مختلف در عصر كنوني است كه همواره به عنوان يك ابزار كسب Ùˆ افزايش قدرت در نظام بين‌المللي نيز مورد بهره‌برداري قرار مي‌گيرد. در سياستگذاري‌هاي جهان‌شمول اجتماعي Ùˆ سياسي، رسانه‌هاي تصويري، شبكه‌هاي اجتماعي Ùˆ فضاي مجازي از اهميت بيشتري برخوردار بوده Ùˆ نقش اصلي در تسلط بر افكار عمومي شهروندان در ساير كشورها را دارند.

كشورهاي غربي Ùˆ به‌خصوص ايالات متحده آمريكا با داشتن بخش وسيعي از ظرفيت‌هاي بالقوه Ùˆ بالفعل تبليغاتي، رسانه‌اي Ùˆ فناوري‌هاي نوين ارتباطي جهان، اثرگذاري بسياري در سياستگذاري‌هاي جهاني اجتماعي Ùˆ سياسي در قالب اصل سياست ديپلماسي عمومي خود دارند. اما همين كشورها نيز در نهايت دچار بازگشت سياست‌ها به سوي اهداف خودي مي‌شوند.

سياستگذاران سياست خارجي Ùˆ به‌ويژه حوزه ديپلماسي عمومي، سياست‌هايي را طراحي Ùˆ اجرايي مي‌سازند كه بيشتر بر تهديد Ùˆ آزار رقيبان Ùˆ دشمنان خود استوار بوده Ùˆ در واقع نوك پيكان سياستگذاري به سوي رقيب يا دشمن قرار مي‌گيرد. اما برخي سياستگذاري‌ها در نهايت حالت Ùˆ فرآيند بومرنگ به خود گرفته Ùˆ نوك پيكان را متوجه سياستگذار اوليه خود مي‌سازند. در اين شرايط است كه سياستگذاران بايد متوجه پيامدهاي نهايي سياست‌هاي خود بوده Ùˆ از يك نتيجه موقتي اوليه كه موفق نشان داده شده، چندان خوشحال Ùˆ مغرور نشوند.

 Ø³ÙŠØ§Ø³ØªÚ¯Ø°Ø§Ø±ÙŠ داراي ماهيتي بسيار پيچيده Ùˆ البته آينده‌نگر است كه بايد ابعاد Ùˆ پيامدهاي آينده آن به دقت مورد توجه Ùˆ بررسي قرار گيرد تا دچار فرآيند بومرنگي Ùˆ بازگشت نوك پيكان سياست‌ها به سوي سياستگذار نشوند. چرخش سياستگذاري Ùˆ بازگشت نوك پيكان يا گلوله سياست‌ها به سوي سياستگذار اصلي كه سياستگذاري بومرنگي تعريف مي‌گردد، در بسياري از سياست‌هاي اجتماعي Ùˆ سياست خارجي نمايان شده است.

شرايط كنوني جهان درگير كروناويروس Ùˆ مشكلات اقتصادي Ùˆ اجتماعي ناشي از آن‌را مي‌توان يكي از دوره‌هايي دانست كه بسياري از سياستگذاري‌ها دچار فرآيند سياستگذاري بومرنگي خواهند شد.

نمونه بارز اين فرآيند سياستگذاري بومرنگي را مي‌توان در چگونگي پخش، انتشار Ùˆ انعكاس اخبار Ùˆ تصاوير اعتراضات Ùˆ آشوب‌هاي كنوني ايالات متحده آمريكا دانست كه ابتدا در اعتراض به مرگ "جورج فلويد" سياه‌پوست به دست يك پليس شروع شده Ùˆ در حال تبديل به يك آشوب سراسري در آمريكا است. بروز Ùˆ تشديد اعتراضات Ùˆ آشوب‌هاي خشن در آمريكا طي چند روز گذشته به يك ابزار ديپلماسي عمومي Ùˆ خوراك رسانه‌هاي ايران، روسيه، چين Ùˆ ... براي مقابله با آمريكا Ùˆ تهديد اين كشور تبديل شده است.

سياستگذاران ايراني Ùˆ به‌خصوص سياستگذاران ديپلماسي عمومي Ùˆ رسانه‌اي كشور به شدت دچار نوعي انفعال سرمستانه در مقابل اعتراضات Ùˆ آشوب‌هاي ايالات متحده آمريكا شده‌اند.

براي جلوگيري از سياستگذاري بومرنگي، سرمستي Ùˆ خوش‌خيالي منفعلانه مسئولين ايراني، موارد زير قابل توجه Ùˆ بررسي است:

يكم- ديدگاه خوش‌خيالي Ùˆ خوش‌باوري مسئولين ايران: از زمان نمايش Ùˆ انتشار فيلم شكنجه Ùˆ مرگ "جورج فلويد" در مينياپوليس آمريكا Ùˆ سپس آغاز اعتراضات Ùˆ آشوب‌هاي اين كشور، رسانه‌ها Ùˆ مسئولين سياسي، اجتماعي Ùˆ ... ايران به شدت دچار نوعي انفعال Ùˆ سرمستي در سياست‌هاي رسانه‌اي Ùˆ تبليغي خود شده‌اند Ùˆ حجم گسترده‌اي از تبليغات، اخبار Ùˆ تصاوير رسانه‌ها Ùˆ فضاي مجازي ايران به انعكاس Ùˆ انتشار اخبار اعتراضات Ùˆ آشوب‌هاي آمريكا، اختصاص داده شده است.

سياست منفعلانه Ùˆ خطرناك رسانه‌اي Ùˆ تبليغاتي ايران در مواجهه با تحولات سياسي Ùˆ اجتماعي آمريكا را مي‌توان از دو محور مورد تأمل قرار داد:

1- ديدگاه خوش‌بينانه حذف ترامپ: ديدگاه اول به برخي افراد، نهادها Ùˆ به‌ويژه كارگزاران دولت دوازدهم مربوط است كه به اميد سرنگوني دونالد ترامپ طي چهار سال اخير همواره از ترامپ Ùˆ دولتش اعلام بيزاري نموده‌اند.

دولتمردان ايراني دولت دوازدهم Ùˆ برخي ديگر از طرفداران اين دولت طي چهار سال اخير همواره از آرزوي شكست Ùˆ سرنگوني دولت ترامپ سخن گفته‌اند Ùˆ اكنون نيز به صورت انفعالي Ùˆ سرمستانه در حال بزرگ‌نمايي تحولات اعتراضي Ùˆ آشوب‌گرايانه آمريكا هستند. اين طيف از سياستگذاران ايراني در فكر Ùˆ خيال سرنگوني دولت ترامپ يا در نهايت شكست ترامپ در مقابل "جو بايدن" در انتخابات آينده رياست جمهوري آمريكا مي‌باشد.

دولتمردان كنوني ايران كه اكنون بر شدت مخالفت خود با دولت ترامپ افزوده Ùˆ تحولات اعتراضي Ùˆ آشوبي شهروندان آمريكا را برجسته Ùˆ پوشش مي‌دهند، اميدوارند با تغيير وضعيت Ùˆ تغيير دولت در آمريكا Ùˆ روي كار آمدن احتمالي "جو بايدن"ØŒ توافق برجام از كماي چند ساله خارج شده Ùˆ احياء گردد.

اشتياق Ùˆ تمناي سرنگوني دولت ترامپ تنها براي بازگشت به توافق برجام است كه اين سياست نشان از انفعال خاص دولتمردان ايراني دارد كه تمام اميد Ùˆ سياست‌هاي خود را بر دولت احتمالي دموكرات‌ها در آمريكا متمركز نموده‌اند، در حالي كه به نظر مي‌آيد حتي دولت احتمالي جو بايدن دموكرات نيز هرگز به توافق سابق برجام متعهد نخواهد بود Ùˆ براي اصلاح Ùˆ تغيير آن توافق برنامه خواهد داشت.

2- ديدگاه فروپاشي Ùˆ سرنگوني حكومت ايالات متحده آمريكا: ديدگاه دوم كه تا حدودي تندتر Ùˆ خيالي‌تر نشان مي‌دهد، فروپاشي Ùˆ سرنگوني حكومت ايالات متحده آمريكا بر اثر تحولات اعتراضي Ùˆ آشوب‌هاي كنوني آمريكا است كه در نهايت منجر به تجزيه آمريكا مي‌گردد.

سرنگوني Ùˆ فروپاشي هر كدام از كشورهاي كوچك Ùˆ بزرگ در دنياي كنوني، امري ممكن Ùˆ احتمالي است كه همه كشورهاي ضعيف Ùˆ قدرتمند جهان حتي آمريكا، چين، روسيه، انگليس Ùˆ ... را شامل مي‌گردد. بنابراين اصل احتمال سرنگوني Ùˆ تجزيه هر كدام از كشورهاي جهان Ùˆ به‌ويژه آمريكا نبايد مورد استفاده منفعلانه سياستگذاران رسانه‌اي ايران براي مقابله با دولت دونالد ترامپ قرار گيرد.

بسياري از بازيگران نظام بين‌المللي Ùˆ شهروندان بسياري در جهان Ùˆ حتي برخي شهروندان خود ايالات متحده آمريكا نيز آرزوي فروپاشي Ùˆ تجزيه آمريكا را داشته Ùˆ دارند، اما بيان آن از سوي رسانه‌هاي رسمي Ùˆ نيمه رسمي ايران Ùˆ برخي مسئولين ايراني را مي‌توان مصداق همان اصل براندازي Ùˆ سرنگوني دولت دانست كه هميشه از سوي ايران به دولت آمريكا نسبت داده شده Ùˆ اين كشور را به تلاش براي براندازي Ùˆ تجزيه ايران متهم نموده‌اند.

دوم- خطر بومرنگ سياستگذاري رسانه‌اي براي ايران: نحوه پوشش Ùˆ انتشار اخبار اعتراضات Ùˆ آشوب‌هاي سراسري در ايالات متحده آمريكا طي حدود يك هفته گذشته كه داراي دلايل بسياري مانند: محدوديت‌هاي سياسي اقتصادي Ùˆ اجتماعي، افزايش بيكاري Ùˆ ... ناشي از شيوع كروناويروس Ùˆ از سوي ديگر سرخوردگي برخي طبقات از برخوردهاي نژادي در اين كشور است را مي‌توان يك سياستگذاري خطرناك Ùˆ در چارچوب اصل بومرنگ سياست‌ها قلمداد نمود كه سياستگذاران Ùˆ كارگزاران ارشد ايران از آن غافل هستند.

1- كتمان يا عدم درك واقعيت اعتراضات Ùˆ آشوب‌هاي آمريكا: تصاوير Ùˆ فيلم‌هاي منتشر شده از اعتراضات Ùˆ آشوب‌هاي كنوني در آمريكا نشان مي‌دهند كه بخش عمده‌اي از اين اقدامات هيچ ارتباط Ùˆ پيوندي با ماجراي مرگ جورج فلويد نداشته Ùˆ مرگ اين شهروند سياه‌پوست تنها يك جرقه Ùˆ ابزار ضروري براي انفجار سياسي Ùˆ اجتماعي ناشي از محدوديت‌هاي شديد وضعيت كروناويروس طي چند ماه اخير بوده است كه جلوه‌هاي بارز اين امر را مي‌توان در غارت اموال مراكز Ùˆ فروشگاه‌هاي اقتصادي Ùˆ آتش زدن كليساها به خوبي مشاهده نمود.

به صراحت مي‌توان گفت كه بخش عمده‌اي از اعتراضات Ùˆ آشوب‌هاي آمريكا، با مرگ جورج فلويد سياه‌پوست Ùˆ قيام سياه‌پوستان يا آزادي‌خواهان آمريكايي مرتبط نيست Ùˆ سياستگذاران Ùˆ مسئولين ايراني با موضع‌گيري اشتباه خود در مورد اين تحولات، با كتمان بخش عمده واقعيات تحولات جاري در سپهر سياسي Ùˆ اجتماعي آمريكا، سعي دارند تا ايران را به عنوان حامي جنبش‌هاي آزادي‌خواهان Ùˆ طرفداران جنبش سياه‌پوستان جلوه داده Ùˆ به جذب افكار عمومي معترضين آمريكايي بپردازد.

نمونه بارز اين‌گونه سياستگذاري‌هاي اشتباه يا عدم درك واقعيات Ùˆ اصل سياستگذاري‌ها را مي‌توان در تحولات سياسي جهان عرب در سال 2010 به بعد به خوبي مشاهده نمود كه در ايران به "بيداري اسلامي" تعبير گرديد اما تاكنون جلوه Ùˆ مؤلفه‌اي از بيداري اسلامي در اين كشورها مشاهده نشده است Ùˆ اغلب پيامدهاي آن بر دوري از  قوانين Ùˆ الگوهاي اسلامي متمركز بوده Ùˆ البته عدم درك صحيح Ùˆ سياستگذاري مناسب از سوي سياستگذاران ايراني در مواجهه با اين تحولات جهان عرب، موجب خسارات جبران‌ناپذيري به منافع ايران در سراسر آسياي جنوب غربي نيز شده است.

2- بي‌توجهي سياستگذارن ايراني به موارد مشابه در ايران: در حالي كه اعتراضات Ùˆ آشوب‌هاي خشونت‌بار شهروندان آمريكايي عليه دولت اين كشور در فضاي رسانه‌اي Ùˆ نزد سياستمداران ايران به يك موقعيت Ùˆ زمان مناسب براي حمله به دولت آمريكا Ùˆ شخص دونالد ترامپ تبديل شده است، برخي زمينه‌ها Ùˆ جلوه‌هاي همين شرايط در ايران نيز قابل مشاهده Ùˆ تأمل مي‌باشند.

ماجراي اعتراضات شهروندان غيزانيه اهواز به نداشتن آب، حادثه مرگ پيرزن بي‌گناه كرمانشاهي در اثر اقدامات شهرداري اين شهر، اعتراض شهروندان به آتش‌سوزي منابع طبيعي در حوزه زاگرس Ùˆ ... را مي‌توان ازجمله جلوه‌هاي مشابه با مرگ جورج فلويد در آمريكا دانست كه زمينه‌هاي لازم براي بروز Ùˆ ظهور اعتراضات Ùˆ آشوب‌هاي مجدد در ايران را دارند.

نبايد فراموش نمود كه اعتراضات آبان 1398 با موضوع گراني بنزين نيز از يك سياست Ùˆ موضوع به ظاهر ساده به يك بحران Ùˆ فاجعه سياسي Ùˆ امنيتي تبديل شد كه پيامدهاي آن تاكنون نيز در رسانه‌هاي غربي در حال پيگيري است. بنابراين به نظر مي‌آيد سياستگذاران رسانه‌اي بايد كمي نيز به تحولات Ùˆ رويدادهاي داخلي ايران در مقايسه با تحولات اعتراضي Ùˆ آشوبي آمريكا توجه داشته باشند تا دچار بازگشت پيكان سياستگذاري به سوي خود نشوند.

*
تحولات اعتراضي Ùˆ آشوب‌هاي خشونت‌بار آمريكا كه موجب خوشحالي Ùˆ البته اعتراض Ùˆ محكوميت از سوي برخي سياستگذاران شرقي در ايران، چين، روسيه Ùˆ ... شده است، بايد زنگ خطري براي كشورها Ùˆ دولت‌هاي مذكور نيز باشد، زيرا همه كشورها Ùˆ به‌خصوص همين سه كشور (ايران، روسيه Ùˆ چين) از بيشترين احتمال بروز اعتراض Ùˆ آشوب در كشور خود برخوردار هستند Ùˆ تحولات آنها نيز به شدت Ùˆ با گستردگي بسيار از سوي رسانه‌هاي خارجي Ùˆ به‌ويژه آمريكايي مورد پوشش Ùˆ انتشار قرار خواهند گرفت.

بنابراين ايران Ùˆ زمينه‌هاي اعتراض آن، چين Ùˆ احتمال آشوب در هنگ كنگ Ùˆ ...ØŒ روسيه Ùˆ احتمال اعتراضات سياسي Ùˆ اجتماعي به وضعيت كرونا Ùˆ قانون تمديد رياست جمهوري ولاديمير پوتين، بايد با حساسيت Ùˆ تأمل بيشتري به جنگ رسانه‌اي با آمريكا Ùˆ پوشش خاص اعتراضات اين كشور پرداخته Ùˆ از بومرنگ اين نوع سياستگذاري رسانه‌اي Ùˆ ديپلماسي عمومي خود نيز هراس داشته باشند.

در واقع تمام توان، ظرفيت Ùˆ ابزارهاي سياستگذاران تبليغي، رسانه‌اي Ùˆ ديپلماسي ايراني براي اقدام متقابل عليه ايالات متحده آمريكا همين حجم از فضاسازي‌هاي رسانه‌اي است كه تاكنون تحت عنوان اعتراضات ضدنژادپرستي، اعتراضات سراسري آمريكا، اعتراضات مسالمت‌آميز شهروندان آمريكا Ùˆ ... شاهد بوده‌ايم Ùˆ نوعي واكنش منفعلانه به تحولات آمريكا بوده است.

آتش زدن كليساها، غارت فروشگاه‌ها Ùˆ ... كه هم‌پوشاني خاصي با برخي اقدامات ايرانيان در اعتراضات Ùˆ آشوب‌هاي پس از سقوط هواپيماي مسافربري اوكرايني در تهران، حوادث بهمن 1398 Ùˆ قبل از آن دارند، نشان مي‌دهند كه سياستگذاران ايراني در نظر دارند تا از دو رويداد كه داراي زمينه‌هاي نسبتاً يكسان هستند، نتايج بسيار متفاوت استخراج نموده Ùˆ خود را به نوعي خواب‌زدگي گرفتار نمايند!

اعلام رسمي Ùˆ تا حدودي عجيب تعداد كشته‌شدگان حوادث اعتراضي Ùˆ آشوب‌هاي بهمن‌ماه 1398 در ايران، آن‌هم درست در اوج اعتراضات Ùˆ آشوب‌هاي آمريكا، نشان مي‌دهد كه سياستگذاران ايراني دچار يك سرگرداني شده‌اند.

**
در ايران نيز مسايل بسياري براي اعتراض Ùˆ آشوب وجود دارند كه زمينه‌هاي مساعد آنان تنها با يك حركت، گفتار Ùˆ كردار دولتمردان يا يك حادثه مانند سقوط هواپيماي اوكرايني، مي‌تواند به بروز Ùˆ ظهور اعتراضات Ùˆ آشوب‌هاي سراسري در كشور منتهي گردد تا ايران Ùˆ حقوق بشر آن به اولويت سياستگذاري تبليغاتي Ùˆ رسانه‌اي كشورهاي غربي Ùˆ به‌خصوص آمريكا تبديل شده Ùˆ مورد حمله طيف گسترده‌اي از بازيگران بين‌المللي قرار گيرد.

نبايد فراموش نمود كه مسئله داخلي ما با مسئله داخلي آمريكا چندان تفاوت ندارد Ùˆ اين اصطلاح "مسئله داخلي" براي هر دو كشور صادق بوده تنها اختلاف آنها در اينست كه توان رسانه‌اي، تبليغي Ùˆ ديپلماسي عمومي آمريكا براي جهاني سازي مسئله داخلي ايران، بسيار فراتر از توان ايران در تأثيرگذاري بر مسئله داخلي آمريكا است.

بنابراين پوشش افراطي Ùˆ ارايه خاص Ùˆ مصادره به مطلوب تحولات اعتراضي Ùˆ آشوب‌هاي كنوني آمريكا مي‌تواند يك سياستگذاري بسيار خطرناك Ùˆ بلكه اشتباه باشد كه در نهايت منجر به تقويت Ùˆ انتشار امواج اعتراضي در ايران گردد.

سياستگذاري رسانه‌اي Ùˆ تبليغي ايران عليه دولت Ùˆ حاكميت آمريكا در تحولات كنوني اين كشور را مي‌توان يك سياستگذاري دانست كه هر لحظه ممكن است دچار چرخش Ùˆ بازگشت نوك پيكان (گلوله) سياستگذاري به سوي سياستگذاران خود يعني ايران شده Ùˆ مانند يك بومرنگ از افق خود در آمريكا به سوي مبدأ خود در ايران برگشته Ùˆ در نهايت Ùˆ در كمال بي‌توجهي مسئولين ايراني، سبب ضربه Ùˆ آسيب جدي به ايران گردد.

***
اعتراضات Ùˆ آشوب‌هاي كنوني آمريكا نه‌تنها يك اعتراض مسالمت‌آميز Ùˆ ضدنژادپرستي محسوب نمي‌گردد، بلكه داراي مؤلفه‌ها Ùˆ جلوه‌هاي يك وضعيت آنارشيك است كه ريشه در برخي احساسات تاريخي جامعه اين كشور دارد كه برجسته نمودن آنها در ايران مي‌تواند تبديل به يك بومرنگ سياستگذاري در تقويت تكرار اين حوادث در ايران گردد.

حوادث آمريكا Ùˆ انعكاس گسترده آن در رسانه‌هاي ايران كه رويكرد حمايتي ايران از آنها را نشان مي‌دهد را مي‌توان نوعي توصيه به شهروندان ايراني قلمداد نمود كه در مقابل برخي اتفاقات Ùˆ رويدادهاي ناخوشايند از سوي نيروهاي انتظامي Ùˆ يا حوادث اجتماعي Ùˆ ... مي‌توانند مانند شهروندان معترض يا آشوب‌طلب آمريكايي، چنين اقدامات خشونت‌باري نيز داشته باشند!

 Ø§Ø¹ØªØ±Ø§Ø¶Ø§Øª Ùˆ آشوب‌هاي سراسري در آمريكا كه در ايران به عنوان اعتراضات ضدنژادپرستي عنوان مي‌شوند Ùˆ در واقع نوعي فوران احساس آنارشي‌طلبي Ùˆ آشوب‌خواهي شهروندان آمريكايي است، به جاي اينكه يك فرصت تاريخي ايران براي تهييج افكار عمومي شهروندان ايراني Ùˆ حتي آمريكايي Ùˆ ... عليه دولت Ùˆ حكومت ايالات متحده آمريكا باشد، يك زنگ خطر Ùˆ هشدار براي سياستگذاران Ùˆ سران ايران است تا در چرخه چنين تحولات اعتراضي Ùˆ آشوبي گرفتار نشوند Ùˆ از سياستگذاري بومرنگي نيز اجتناب نمايند.